اکنون در دورانی قرار داریم که سازمان ها نمی توانند فعالیت های خود را تنها به تولید محصولات محدود نمایند. با افزایش رقابت، سازمان ها ناچار به کاهش هزینه ها در جهت افزایش رقابت پذیری سازمان خود با رقبا هستند. در این بین مفاهیمی همچون بهره وری ارزش خود را آشکار می سازند. مفاهیمی که به دنبال بهترین استفاده از منابع در دسترس سازمان با استفاده از پایین ترین هزینه و بالاترین سود برای مشتریان، سهام داران و درنهایت سازمان هستند.
طبق تعریف مرکز بهره وری ژاپن، بهره وری عبارتست از به حداکثر رساندن استفاده از منابع، نیروی انسانی، تسهیلات و غیره به طریقه علمی و کاهش هزینه های تولید، گسترش بازارها، افزایش اشتغال، کوشش برای افزایش دستمزدهای واقعی و بهبود معیارهای زندگی آ نگونه که به سود کارکنا ن، مدیریت و عموم مصرف کنندگان باشد.
همچنین طبق تعریف مرکز بهر هوری ایران، بهره وری، یک فرهنگ و نگرش عقلایی به کار و زندگی است که هدف آن هوشمندانه کردن فعالیتها برای دستیابی به زندگی بهتر و فعالتر است.
تاریخچۀ بهره وری در دنیا
شروع استفاده از کلمه بهره وری در فرهنگ اقتصادی مربوط به دو قرن قبل است. در بسیاری از نقاط جهان، به ویژه در کشورهای صنعتی، بهره وری به عنوان یک طرز فکر و فرهنگ تلقی می شود، تفکر پیشبرد و بهبود آنچه که وجود دارد. بهره وری مفهومی است که برای نشان دادن نسبت برون داد بر درون داد یک فرد، واحد و سازمان بکار گرفته می شود.
از کشورهایی که در این عرصه همواره با برنامه ریزی استراتژیک پیش رفته و موفق نیز بودند می توان به ژاپن، آمریکا و انگلستان اشاره نمود.
جشنوارۀ ملی بهره وری در ایران
ایده شكل گیری جشنواره ملی بهر ه وری در سالیان اول برنامه توسعه چهارم، توسط عده ای از كارشناسان بهره وری و مدیریت كیفیت مطرح و سپس مورد حمایت و توجه ریاست اتاق بازرگانی و صنایع و معادن واقع شد.
این فكر كه برگرفته شده از محتوای برنامه چهارم توسعه بود، در سال 1386 باعث ایجاد مركز مدیریت بهره وری گردید. این مركز كه وابسته به گروه مهندسین مشاور پارسیان هوشمند سرآمد است در راستای تحقق ماموریت خود كه همانا راه اندازی چرخه بهره وری در تمامی سازمانهای ایرانی است و به منظور ترویج فرهنگ بهره وری و لزوم هدفگذاری سازمانها بر اساس بهبود شاخصها و استفاده از چرخه بهره وری، بر آن است تا از طریق ارائه خدمات خویش در زمینه بهره وری توجه تمامی بخشهای اقتصادی كشور را به سمت موضوع بهره وری سوق دهد و از این مسیر، اهداف برنامه های توسعه كشور را عملیاتی نماید.
در اردیبهشت ماه سال 1386 و با پروژه اندازه گیری و تجزیه و تحلیل و تهیه طرح جامع بهبود بهره وری در شرکت های زیر مجموعه سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران و در بخشهای مختلف صنعت از جمله فولاد، سیمان، آلومینیوم، زغال سنگ، سنگ آهن، مس و... كار خود را در عمل آغاز نمود.
پس از اجرای موفق این پروژه، مركز اقدام به اندازه گیری شاخصهای بهره وری شركتهای پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار از سال 1382 نمود و سرانجام در ابتدای سال 1387 طرح جامع جشنواره ملی بهره وری را با همراهی اتاق بازرگانی و صنایع و معادن كلید زد.
چشم انداز جشنواره ملی بهره وری
در راستای تحقق مفاد برنامه های توسعه واهمیت افزایش بهر هوری در تمامی سطوح کلان و خرد اقتصاد کشور و لزوم بهره گیری از سازوکار اجرایی برای تحقق چشم انداز 20 ساله نظام، اتاق بارزگانی و صنایع ومعادن ایران جشنواره ملی بهره وری را برگزار می نماید.
اهداف جشنوارۀ ملی بهره وری
مهمترين اهدافي كه براي ايجاد جشنواره ملي بهر هوری از ابتدا ترسيم گرديد، عبارتند از:
-1 توسعه نظام جامع سنجش و اندازه گیری بهره وری درکشور
-2 ايفاي نقش پيشبرنده در افزايش بهره وری سازمانها و شرکت های کشور
-3 تشويق بنگاهها براي اندازه گیری و تجزیه و تحلیل شاخص های بهره وری و انجام پروژه های بهبود با بهره گيري از مدل مدیریت بهره ور سرآمد
-4 افزايش توان رقابت پذيري سازمان ها و شرکت های ایرانی در محيط كسب و كار بين المللي و همچنين افزايش سازگاري آنها با بازارهاي جهاني
5-ایجاد زیرساختاراطلاعاتی مناسب جهت توسعه فعالیت های بهینه کاوی در سطح ملی و بین المللی
-6 شناسايي و تجليل از بهره ورترین و پرتلاش ترین سازمانها، شرکت ها و مدیران کشور
مرکز مدیریت بهره وری و تعالی سازمانی ایران
این مرکز با مأموریت کمک به رشد اقتصادی کشور از طریق افزایش بهره وری در سطح ملی وراه اندازی چرخۀ مدیریت بهره وری در تمام سازمان و شرکت های ایرانی فعالیت خود را از سال 1386 آغاز نمود و در این راستا تاکنون شاخص های مالی، اقتصادی و بهره وری بیش از 500 سازمان تولیدی، خدماتی و بازرگانی را در قالب 45 بخش اقتصادی اندازه گیری وتجزیه وتحلیل نموده و هم اکنون نیز خدمات خود را در این زمینه به منظور ارائه راهکارهای علمی و اقتصادی در جهت افزایش توان رقابت پذیری بنگاه های اقتصادی در کشور ارائه می دهد. مهمترین ویژگی خدمات مرکز، ارائۀ محصولاتی متمایز و منحصر به فرد در کشور، مطابق با نیاز روز مشتریان با حداکثر سرعت و حداقل هزینه از طریق بهره گیری از سامانه تحت وب www.IRPMC.ir می باشد.
لزوم برگزاری جشنوارۀ ملی بهره وری
یکی از مهمترین راه ها برای رشد و شکوفایی اقتصادی در هر جامعه، ارتقا و افزایش بهره وری می باشد. در کشور ما نیز توسعۀ اقتصادی همواره از راه افزایش سرمایه گذاری ها اتفاق افتاده است. و علی رغم هدف گذاری هایی که در سطح ملی ودر قالب برنامه های 5 سالۀ توسعه تاکنون تعریف شده بود، هیچگاه و در هیچ مقطع زمانی دستیابی به اهداف بهره وری محقق نشد. این موضوع از مهمترین نشانه ها در کشور در زمینه کمبود یک عامل تشویقی و محرک برای بخش های مختلف اقتصادی جهت توجه بیشتربه موضوع بهره وری بود. اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران به عنوان بالاترین سطح سازمان های خصوصی درکشور به منظور پاسخگویی به چنین نیاز و کمبودی در کشور، مسئولیت برگزاری چنین جشنواره ای در سطح ملی ودربخش های اقتصادی مختلف را برعهده گرفته است.
ارکان جشنواره
جشنواره ملي بهره وری داراي 4 ركن اصلي است كه عبارتند از:
1. شوراي سياستگذاري(كه رياست آن در حال حاضر به عهدۀ جناب آقای دکتر نهاوندیان می باشد). وظيفه اين شورا، تصويب اساسنامه ها و نظام نامه ها، سياستگذاري و برنامه ريزي كلان، نظارت عالي براي اجراي برنامه ها و ... است.
2. كميته راهبري كه وظيفه اصلي آن تدوين برنامه هاي اجرايي، تهيه پيشنهادات براي تصويب شوراي سياستگذاري، نظارت بر روند اجرايي، تع يين افراد كميته علمي و... است.
3. كميته علمي كه وظيفه اصلي آن تهيه روشهاي علمي و ارزيابي جشنواره، نظارت بر روند ارزيابيها و امور فني جشنواره است.
4. به جهت اينكه جشنواره ملي بهره وری كي فرآيند علمي و تخصصي محسوب مي شود اين كميته از جايگاه ويژه اي در اركان جشنواره برخوردار است، لذا تر يكب اعضاي آن از اهميت خاصي برخوردار خواهد بود.
5. دبیرخانه چهارمين ركن جشنواره ملي بهره وری است كه تحت نظر دبير جشنواره فعاليت كرده و وظايف اصلي آن برگزاري جشنواره و انجام امور ترويجي است.
اولین دورۀ جشنواره
نخستین دورۀ جشنواره ملی بهره وری در سال 1388 برگزار گردید. در اختتامیه این جشنواره پس از محاسبۀ شاخصهای شرکت های موجود در بخش صنعت و معدن از سازمان هایی که بهترین وپایدارترین وضعیت بهره وری را طی سال های 82 الی 86 داشته اند تقدیر به عمل آمد. بالابودن سطح کیفی نسبت به میانگین صنعت، رشد روزافزون و پایداری در رشد از اهداف برنامه توسعۀ چهارم از شروط اصلی جشنواره برای منتخبین بوده است. در این جشنواره بیش از 400 شرکت داخلی در 23 بخش اقتصادی شرکت نمودند که در این بین 41 شرکت به عنوان برگزیده در زمینه های مختلف شاخص ها انتخاب شدند و جوایزی به آن ها اعطا گشت. لازم به ذکراست که هیچ کدام از شرکت های موجود در بین نامزدها، شایستگی دریافت نشان بهره وری ملی نخستین جشنواره ملی بهره وری را نداشته اند.
نشان ها
نشان های اعطایی شامل سه سطح به قرار زیر است:
الف -نشان بهره ورترین: از ميان نامزدهاي جشنواره در هر زیربخش، نامزدي كه از حداقل تعیین شده کمیته علمی بالاتر باشد و بالاترین و پایدارترین شاخص های بهره وری را در همه شاخص ها داشته باشند به عنوان الگوي مرجع در سطح کشور معرفی و برنده نشان بهره ورترین خواهد شد.
ب- نشان بهره وری: از ميان نامزدهاي جشنواره در هر زیربخش، نامزدي كه از حداقل تعیین شده کمیته علمی بالاتر باشد و بالاترین و پایدارترین بهره وری را در هر یک از شاخص ها داشته باشند به عنوان الگو در سطح کشور معرفی و برنده نشان بهره وری خواهد شد.
ج- دیپلم افتخار: از ميان نامزدهاي جشنواره در هر زیر بخش، نامزدي كه از حداقل تعیین شده کمیته علمی بالاتر و بعنوان الگو در طبقه خود مطرح باشند، در صورتی که شاخص ها بهره وری آنها جزو نامزد نشان در هر یک از شاخص ها باشند، با اعطای دیپلم افتخار قدردانی می گردد.
تبصره 1: برندگان نشان بهره ورترین به مدت 3 سال بعد از دريافت نشان، از شركت مجدد در فرآيند جشنواره خودداري خواهند نمود تا حضور ساير متقاضيان در فرآيند اعطاي جشنواره تسهيل گردد.
تبصره 2: كليه دريافت كنندگان نشان ها و دیپلم های افتخار، بشرط آنكه از تاريخ دريافت تنديس ايشان بيش از سه سال نگذشته باشد، با ذكر سال دريافت نشان و یا دیپلم خویش مجازند به نحو مقتضي در تبليغات جايگاه واحد خود، كسب جايگاه برتر خود را مطرح نمايند.
گواهینامه ها
گواهينامه سطح دو مدیریت بهره وری: به مدیرانی اعطا می گردد كه با شرکت در دوره هاي آموزشي و اندازه گیری و تجزیه و تحلیل شاخصهای بهره وری در سطح سازمان، تعهد و پايبندي خود را براي حركت در مسیر بهره وری سرآمد نشان داده اند.
گواهینامه سطح یک مدیریت بهره وری : به مدیرانی اعطا می گردد که پس از دریافت "گواهینامه سطح دو" با شناسایی، اولویت بندی و اجرای حداقل سه پروژه موثر با اثربخشی و کارایی قابل ارایه بر اساس نتایج حاصله توانسته اند توانمندی علمی و عملی خود را در جهت استفاده مناسبتر از منابع موجود به اثبات برسانند.
نکات متمایز کننده جشنواره ملی بهره وری با سایر جوایز ملی
• تعداد بالای سازمان هایی که در هر دورۀ جشنواره مورد بررسی قرار می گیرند. به جرأت می توان گفت هیچ برنامه ای با این تعداد شرکت کننده به تفکیک هرصنعت تا به امروز در ایران برگزار نشده است. در اولین دوره بیش از400 شرکت و در دورۀ دوم درحدود 500 بنگاه اقتصادی در بخش های مختلف با یکدیگر به رقابت می پردازند.
• پایگاه دادۀ بسیار قوی که مقایسه بین شرکت کنندگان را بسیار عادلانه و نزدیک به واقعیت می نماید. این امر به سازمان کمک می نماید تا از این مقایسه بازخور کاراتری را دریافت نمایند. شرکت ها و سازمان ها در هربخش با تعداد زیادی از شرکتهای رقیب خود براساس اطلاعات واقعی مورد ارزیابی قرار می گیرند.
• استفاده از نظرات متخصصین و بزرگان صنایع در قالب کمیتۀ علمی و داوران است. در دورۀ دوم جشنواره از نظرات متخصصین در عرصۀ صنعت برای انتخاب بهترین های صنعت مربوط نیز استفاده خواهد شدکه بر این اساس تاکنون بیش از 2000 داور از صنایع مختلف مورد تأیید دبیرخانۀ جشنواره قرار گرفته اند.
Powered by IRSAS.ir
